|
เขียนโดย ราชัญ อุดมคำ
|
|
วันอังคารที่ 09 กันยายน 2008 เวลา 23:38 น. |
|
ภูมิปัญญาชาวบ้าน |
|
|
|
|
|
|
|
|
ปริศนาคำทาย |
|
|
|
|
เป็นภูมิปัญญาทางภาษาที่ส่งเสริมให้เกิดสติปัญญา เป็นคนช่างสังเกต
นิยมทั้งทางคดีโลกและคดีธรรม ปริศนาคำทายภาษาถิ่นอีสานเรียกว่า คำทาย เช่น
- ชื่ออยู่หัวตัวเป็นปลอกพายหอกเหมิดปี (กุ้ง)
- กลมอูดกูดจำบัก น้ำย่อยปัก ผู้อยู่ใต้มีแชงมา (ร่ม)
- เฒ่าสองเฒ่าบังเล้าบ่อเห็นกัน (หู)
- เข้าแปดออกสิบเอ็ด (เข้าพรรษา ออกพรรษา) |
|
|
|
|
|
|
|
คำสอย |
|
|
|
|
คำสอย เป็นภาษาอีสานแปลว่าสุย (ถูกไม่ถนัด) จึงเป็นการเรียกเอามาเล่นทางภาษาจะมีการเล่นเมื่อมี หมอลำกลอน เช่น
- สอย สอย เฒ่าสิตาย ขี้ยายคันขั้ว ตื่นมือเช้า โทษลูกโทษหลาน
- สอย สอย นักศึกษาฝึกสอน บ่ ฮู้จักการศึกษาแผนใหม่ บาดครูพี่เลี้ยงดึงเข้าก่อไผ่ นี่หรือประสบการณ์จริง
- สอย สอย แกงเห็ดเผาะใส่น้ำ เอาะ เจาะเอาพี่อ้ายนี่เถาะขี้คร้านหาผัว |
|
|
|
|
|
|
|
คำพญา |
|
|
|
|
คำพญา คือคำกลอนอีสานหรือปรัชญาอีสาน เป็นกลอนที่แฝงด้วยปรัชญา แยกออกเป็นหลายประเภท เช่น คำสอน ความรัก นิทาน เป็นต้น
- ยาว ยาว ไว้คือสายโทรเลขยามเมื่อเกิดเดือดฮ้อนยังสิได้ส่งสาย เด้อนาง
- บุญ บุญ นี่ บ่ มีไผปันแจกมันบ่แหกออกได้คือไม้ผ่ากลาง คือดังเฮากินข้าวเฮากินเฮากะอิ่ม มันบ่ไปอิ่มท้องเขาพื้นผู้บ่กิน
- อ้ายนี้เปรียบคือจอกอยู่น้ำฮากหยั่งบ่เถิงดิน ไหลวนไปเวียนมาแต่บ่มี เฟือยค้าง ว่าสิไหลไปค้างเฟือยหนามแดงยานเพิ่นจูด เลยเล่าไหลล่องเรื่อยบ่มีค้างอยู่เฟือย แท้ แหลวนางเอย
- เจ้าผักอีตู่เตี้ยต้นต่ำใบดก กกบ่ทันฝังแน่นมาจีจูมดอก ฮากบ่ทันยั่งแน่นสังมาปี้นโป่งใบ นอนางเอ้ย |
|
|
|
|
|
|
|
แก้ไขล่าสุด ใน วันจันทร์ที่ 02 สิงหาคม 2010 เวลา 10:40 น. |
ภูมิปัญญาชาวบ้าน
