คำว่า “ ผีปู่ตา”  หมายถึงผีเจ้าที่ ที่เชื่อกันว่าเป็นผู้ทำหน้าที่คุ้มครองหมู่บ้านให้อยู่เย็นเป็นสุข การเลี้ยงปู่ตาก็คือการเลี้ยงสังเวยผีเจ้าที่ประจำหมู่บ้านนั้นเอง ไทอีสานมีความเชื่ออย่างนี้สืบต่อกันตั้งบรรพบุรุษและยึดถือปฏิบัติจนถึงปัจจุบัน  ถึงแม้จะเปลี่ยนไปบ้างตามยุคตามสมัย   สังเกตได้ว่าชาวไทอีสานตั้งบ้านเรือนกันแล้วจะต้องหาที่เหมาะ ๆ  สร้างศาลเจ้าปู่ตาไว้ทิศเหนือบ้านบ้างทิศใต้บ้านบ้าง   หรือแล้ว แต่ความเหมาะสม แต่ส่วนมากจะเลือกสถานที่เป็นป่ามีต้นไม้ใหญ่ ๆ เป็นที่เกรงขาม ยิ่งถ้าปลุกผีปู่ตาขึ้นมารักษาป่าแล้วคนจะไม่รุกล้ำเข้าไปแพ้วถางป่า หรือถ้ามีคนเข้าไปบุกรุกก็จะมีอันเป็นไปต่าง ๆ นานา คนยิ่งเชื่อว่าเป็นอิทธิฤทธิ์ของเจ้าพ่อปู่ตาผู้รักษาภูมิสถานที่นั้นทำให้เกิดเหตุการณ์ขึ้น  ชาวบ้านมักเรียกป่านั้นว่า“ ดอนปู่ตา” หรือ “ ดงปู่ตา ”

“ เฒ่าจ้ำ” “เข้าจ้ำ” “ตาจ้ำ” “ขะจ้ำ”  เป็นสรรพนามเรียกผู้เลี้ยง   ปู่ตา พอถึงวันพุธเดือนหก(6)  จะข้างขึ้น  หรือข้างแรมก็ได้แต่ส่วนมากนิยมเลี้ยงข้างขึ้นวันพุธแรกของเดือนหก   เฒ่าจ้ำจะป่าวประกาศให้ชาวบ้านในท้องถิ่นทราบและมีลูกน้องเฒ่าจ้ำออกรับบริจาคตามบ้านเรือนมาซื้อหาอาหารเครื่องสังเวยไปเลี้ยงผีปู่ตา    ชาวบ้านเชื่อว่าเฒ่าจ้ำสามารถสื่อสารกับผีปู่ตาได้      ถ้าทำผิดผีปู่ตา  คนนั้นก็จะให้เฒ่าจ้ำพาไปขอขมาลาโทษที่ได้ล่วงเกินขออ่อนยอมถ้าหายจะเลี้ยงปู่ตาด้วย “เหล้าไหไก่ตัว”